Przepisy prawa międzynarodowego tj. art. 61 I protokołu dodatkowego do konwencji genewskich z 12 sierpnia 1949 r. (załącznik do Dz.U. z 1992 r., nr 41, poz. 175) definiuje obronę cywilną, jako wypełnianie wszystkich lub niektórych zadań humanitarnych, mających na celu:

  •  ochronę ludności cywilnej przed niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych lub klęsk żywiołowych i przezwyciężanie ich bezpośrednich następstw,
  •  zapewnienie warunków koniecznych do przetrwania.

 Według I protokołu dodatkowego  zadania obrony cywilnej obejmują takie obszary, jak:

 

Sposób organizacji, zasady przygotowania i realizowania zadań obrony cywilnej są wewnętrzną sprawą każdego państwa. Zadania takie powinny jednoznacznie wynikać z odpowiednich przepisów prawa obowiązującego w danym kraju.

Zgodnie z art. 137 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1459 z późn. zm.) obrona cywilna ma na celu:

 

Zadania obrony cywilnej w Polsce realizują organy obrony cywilnej, do których ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP zalicza:

  1. Szefa Obrony Cywilnej Kraju, jako centralny organ administracji rządowej w sprawach obrony cywilnej.  W sprawach należących do swojego zakresu działania wydaje zarządzenia, wytyczne, instrukcje i regulaminy;
  2. Szefów obrony cywilnej województw, powiatów i gmin ( wojewodowie, starostowie, wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast), jako terenowe organy obrony cywilnej. Do ich zakresów działania należy kierowanie oraz koordynowanie przygotowań i realizacji przedsięwzięć obrony cywilnej przez instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne działające na ich terenie.

Szczegółowe  zadania Szefów obrony cywilnej województw, powiatów i gmin, w tym Wójta Gminy Mszana - Szefa Obrony Cywilnej Gminy Mszana skatalogowane zostały w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Szefa Obrony Cywilnej Kraju, szefów obrony cywilnej województw, powiatów i gmin).

Katalog zadań obejmuje 26  obszarów tematycznych, do których należy:

  1. dokonywanie oceny stanu przygotowań obrony cywilnej,
  2. opracowywanie i opiniowanie planów obrony cywilnej,
  3. opracowywanie i uzgadnianie planów działania,
  4. organizowanie i koordynowanie szkoleń oraz ćwiczeń obrony cywilnej,
  5. organizowanie szkolenia ludności w zakresie obrony cywilnej,
  6. przygotowanie i zapewnienie działania systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania o zagrożeniach,
  7. tworzenie i przygotowywanie do działań jednostek organizacyjnych obrony cywilnej,
  8. przygotowywanie i organizowanie ewakuacji ludności na wypadek powstania masowego zagrożenia dla życia i zdrowia na znacznym obszarze,
  9. planowanie i zapewnienie środków transportowych, warunków bytowych oraz pomocy przedmedycznej, medycznej i społecznej dla ewakuowanej ludności,
  10. planowanie i zapewnienie ochrony płodów rolnych i zwierząt gospodarskich oraz produktów żywnościowych i pasz, a także ujęć i urządzeń wodnych na wypadek zagrożenia zniszczeniem,
  11. planowanie i zapewnienie ochrony oraz ewakuacji dóbr kultury i innego mienia na wypadek zagrożenia zniszczeniem,
  12. wyznaczanie zakładów opieki zdrowotnej zobowiązanych do udzielania pomocy medycznej poszkodowanym w wyniku masowego zagrożenia życia i zdrowia ludności oraz nadzorowanie przygotowania tych zakładów do niesienia tej pomocy,
  13. zapewnienie dostaw wody pitnej dla ludności i wyznaczonych zakładów przemysłu spożywczego oraz wody dla urządzeń specjalnych do likwidacji skażeń i do celów przeciwpożarowych,
  14. zaopatrywanie organów i formacji obrony cywilnej w sprzęt, środki techniczne i umundurowanie niezbędne do wykonywania zadań obrony cywilnej, a także zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania, konserwacji, eksploatacji, remontu i wymiany tego sprzętu, środków technicznych oraz umundurowania,
  15. integrowanie sił obrony cywilnej oraz innych służb, w tym sanitarno-epidemiologicznych, i społecznych organizacji ratowniczych do prowadzenia akcji ratunkowych oraz likwidacji skutków klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska,
  16. opiniowanie projektów aktów prawa miejscowego dotyczących obrony cywilnej i mających wpływ na realizację zadań obrony cywilnej,
  17. inicjowanie działalności naukowo-badawczej i standaryzacyjnej dotyczącej obrony cywilnej,
  18. współpraca z terenowymi organami administracji wojskowej,
  19. zapewnienie warunków do odbywania zasadniczej służby w obronie cywilnej,
  20. opiniowanie wniosków w sprawie tworzenia formacji obrony cywilnej, w których jest odbywana zasadnicza służba w obronie cywilnej,
  21. opracowywanie informacji dotyczących realizowanych zadań,
  22. współpraca z pełnomocnikami wojewodów do spraw ratownictwa medycznego i z terenowymi organami administracji wojskowej w zakresie dotyczącym realizowanych zadań,
  23. kontrolowanie przygotowania formacji obrony cywilnej i ratowników do prowadzenia działań ratowniczych,
  24. ustalanie wykazu instytucji państwowych, przedsiębiorców i innych jednostek organizacyjnych oraz społecznych organizacji ratowniczych funkcjonujących na ich terenie, przewidzianych do prowadzenia przygotowań i realizacji przedsięwzięć w zakresie obrony cywilnej,
  25. organizowanie i prowadzenie szkolenia ratowników odbywających zasadniczą służbę w obronie cywilnej,
  26. przygotowanie i zapewnienie niezbędnych sił do doraźnej pomocy w grzebaniu zmarłych.